فعاليت هاي تجاري خود ازتكنيك ها وتكنولوژي هاي جديد استفاده نموده و نهايتأ قدرت رقابتي خود را افزايش دهند .

درسال 2000 ميلادي توسعه برنامه نقاط تجاري به فدراسيون جهاني نقاط تجاري محول شد . اين فدراسيون يك سازمان غير دولتي بين المللي است كه مقر آن در ژنو مي باشد . فدراسيون جهاني نقاط تجاري شبكه اي از 122 مركز اطلاعات وتسهيلات تجاري از 80 كشور است كه همگي بعنوان نقاط تجاري شناخته مي شوند . فدراسيون جهاني نقاط تجاري ، ازطريق اين شبكه ، بنگاههاي كوچك ومتوسط جهان را قادر مي نمايد تا با استفاده از تكنولوژي تجارت ، تسهيل كننده تجارت درسطح جهان وارايه كننده اطلاعات تجاري به بنگاههاي كوچك ومتوسط بويژه بنگاههاي كوچك ومتوسط كشورهاي درحال توسعه وكم توسعه يافته است .

درحقيقت اين فدراسيون امكان دسترسي به بازارهاي بين المللي را درسطح جهاني فراهم مي كند . بطوريكه مي توان براي توسعه روابط تجاري با 80 كشور جهان با مجموعه ازجامعي از اطلاعات و ارتباطات به تحليل شرايط ومحيط تجاري موجود پرداخت . بعلاوه با ارايه سيستم فرصت هاي تجاري الكترونيكي ETO توسط اين فدراسيون ، بنگاههاي كوچك ومتوسط بصورت روزانه وبدون هزينه قادر به دريافت واعلام فرصت هاي تجاري مي گردند.بطوريكه درحال حاضر 14000 فرصت تجاري الكترونيكي بصورت ماهانه اعلام مي شود.

الف– تعريف نقطه تجاري

نقطه تجاري يكي از جنبه هاي اصلي تجارت الكترونيكي است . نقطه تجاري مفهومي است كه توسط سازمان ملل متحد تعريف شده است . براساس تعريف ارايه شده توسط مركز توسعه نقاط تجاري سازمان ملل متحد (UNTPDC ) نقطه تجاري علاوه براين كه مركز اطلاعات تجاري وتسهيلات تجاري است مركزي است كه مي تواند از طريق شبكه هاي رايانه اي با شبكه جهاني نقاط تجاري (GTPNET ) ارتباط برقرار كند .

بنابراين نقاط تجاري داراي سه ويژگي زير هستند:

1. نقاط تجاري مركز اطلاعات تجاري است اين مركز شامل اطلاعاتي درخصوص فرصت هاي تجاري ، مشتريان وعرضه كنندگان بالقوه وقوانين ومقررات تجاري مي باشد.

نقاط تجاري مركز تسهيلات تجاري است كه درآن واحدهاي مرتبط با مبادلات خارجي
( مانند گمرك ، بانك ، اتاق بازرگاني وشركت هاي حمل ونقل وبيمه ) گردهم مي آيند ويا بطور مجازي به نقاط تجاري ارتباط مي يابند تا از اين طريق بتوانند تمامي خدمات مورد نياز معاملات تجاري را عرضه نمايند .

2. تمامي نقاط تجاري دريك شبكه جهاني الكترونيكي ( شبكه نقاط تجاريGTPNET ) به يكديگر مرتبط هستند ومجهز به ابزارهاي ارتباطي هستند تا بتوانند بمنظور مشاركت بيشتر بنگاههاي كوچك ومتوسط درتجارت الكترونيكي با ديگر شبكه هاي جهاني ارتباط يابند .

ب–خدمات نقطه تجاري

خدمات ارايه شده درنقاط تجاري كشورها را مي توان به 5 بخش عمده تقسيم نمود:

1. اطلاعات تجاري كشور شامل آمار وقوانين ومقررات تجاري .

2. اطلاعات مربوط به ارايه كنندگان خدمات مربوط به فعاليتهاي تجاري مشتمل بربانك ها ، اتاق بازرگاني شركت هاي بيمه وسازمان ها وتشكيلات كه درزمينه توسعه صادرات فعاليتمي كنند .

3. اطلاعات مربوط به شركاي بالقوه دركشور .

4. اطلاعات مربوط به فرصت هاي تجاري .

5. ارايه خدمات مشاوره اي–در زمينه مبادلات بين المللي

خدمات ارايه شده درنقاط تجاري كشورها به تفصيل وبه تفكيك در پيوست آمده است .

ج– مزاياي نقاط تجاري

برخي از عمده ترين مزاياي استفاده از امكانات نقاط تجاري عبارت هستند از :

1. كاهش هزينه هاي بازرگاني

2. حذف تشريفات اداري

3. استفاده ازفرصت هاي تجاري وسرمايه گذاري

4. حذف انحصار اطلاعات

1- كاهش هزينه هاي بازرگاني

تمركزو اطلاعات مورد استفاده درنقطه تجاري اين امكان را فراهم مي كند كه كاربران وتجار بدون صرف زمان وهزينه اضافي طيف وسيعي از اطلاعات را در اختيار بگيرند چرا كه دسترسي به سازمان هاي منفردي كه مولد اطلاعات مورد نياز كاربران هستند ، مستلزم صرف هزينه وزمان بوده وسبب كاهش بهره وري مي گردد.

2- حذف تشريفات اداري

بطور كلي فعاليت هاي تجاري ( اعم از صادرات يا واردات ) مستلزم ارتباط بازرگانان با سازمان ها وارگان هاي گوناگون است كه در اين ميان وجود مانعي بنام بوروكراسي يا تشريفات اداري سبب كاهش سرعت انجام كار مي شود . اما طبق تعريف نقاط تجاري ، براي تسهيل تجارت،نمايندگاني از سازمانهاي ذيربط وجود دارند كه امور مربوط به فعاليت هاي تجاري را دريكمحل متمركزانجام داده وهماهنگي هاي لازم را بااين سازمانها بعمل مي آورند .

3- استفاده از فرصت هاي تجاري وسرمايه گذاران

فرصت هاي تجاري درحقيقت اطلاعات عرضه وتقاضا هستند كه بصورت آگهي به روي شبكه ظاهر مي گردند . مزيت اين سرويس آن است كه كاربران مي توانند براي معرفي كالاهايشان به آساني به بازارهاي جهاني دسترسي پيدا كرده ، طيف وارد كنندگان كالاهايشان را شناسايي نمايند ودرجهت همكاري وارتباط با آنها برآيند وبدين ترتيب بازارهاي جديدي رابراي صادر كنندگان بوجود آورند .

ازجهت ديگر نقاط تجاري سبب مي شوند تا امكان آشنايي سرمايه گذاران خارجي با توليد كنندگان و سرمايه گذاران داخل فراهم شود كه اين امر هم باعث ارزيابي كالاهاي توليد داخل مي شود وهم امكان سرمايه گذاري خارجي را در صنايع كشور فراهم مي كند . اين موضوع به خصوص دركشورهاي درحال توسعه وشركتهاي متوسط وكوچك نمود بيشتري مس يابد چرا كه آنها به جهت ضعف بنيه مالي در امر توليد وتوزيع با مشكل مواجه هستند ولي ازطريق نقاط تجاري مي توانند شركاي تجاري خود را به كار دعوت نموده وبا مشاركت اين شركت ها ازمنابع مالي ، تخصص وفناوري آنها استفاده نمايند .

4- حذف انحصار اطلاعات

با استفاده ازامكانات نقاط تجاري امكان دسترسي عموم بازرگانان به اطلاعات مورد نيازشان افزايش يافته واز انحصار گروهي خاص خارج مي گردد . نتيجه اين كار رونق تجارت وبازرگاني است كه خود ناشي از افزايش ميزان رقابت وحذف تجارت انحصاري است . درحقيقت ، نقاط مراكزي هستند كه با استفاده ازفناوري رايانه اي وارتباطات راه دور درجهت روان سازي جريان اطلاعات بازرگاني ونيز تسهيل درانجام تجاري عمل مي كنند . اين نقاط با استفاده از قدرت اطلاع رساني خود مي توانند طيف وسيعي از اطلاعات مورد نياز كار بران را درسطح خرد وكلان در اختيار آنها قرار دهند وامكان استفاده ازتسهيلات بازرگاني همچون خدمات مالي ، بيمه ونقل ، گمرك وغيره را نيز فراهم نمايند . استفاده از نقاط تجاري دركاهش هزينه مبادلات تجاري نقش عمده اي را ايفا مي كند بعلاوه استفاده از شبكه هاي تبادل اطلاعات تجاري برخلاف استفاده از روش هاي سنتي مبتني بركاغذ ، صحت ، دقت وسرعت مبادلات اطلاعاتي را افزايش مي دهد وتسهيلات فراواني را براي تجار وبازرگانان فراهم مي كند .

د– اهداف وخدمات قابل ارايه در پروژه شبكه نقطه تجاري ايران

1-خدمات اطلاع رساني حضوري وغير حضوري

1-1-منابع اطلاعاتي

- نقاط تجاري
- سازمان هاي دولتي : گمرك ، حمل .نقل و…
- سازمان هاي خصوصي اطلاع رساني و…
- شبكه هاي اطلاع رساني بين المللي 
- لوح هاي فشرده ومستندات مختلف معتبر بين المللي 

2-1- سيستم خدمات اطلاع رساني

- بانك هاي اطلاعاتي وموتورهاي جستجوي هوشمند ، شركتها ، كالاها و…
- آمار
- قوانين 
- اخبار
- بررسيهاي وگزارشات بازار
- تبليغات 
- مزايده ومناقصه و ...

 منابع تغذيه نقاط تجاري شامل سازمان هاي دولتي نظير گمركات ، شركت ها وسازمان هاي غير دولتي است كه درامر اطلاع رساني فعاليت دارند .

شبكه نقطه تجاري جهت تامين خدمات اطلاعاتي بايد بتواند بوسيله بانك هاي اطلاعاتي وسيع وفراگير در سطح جهان عمل جستجو را انجام داده واطلاعات مورد نياز وبه روز درخواست كننده را تامين نمايد . اين جستجو بايد بتواند بر روي اطلاعات شركت ها ، سازمان ها ، وزارتخانه هاي داخلي ومنابع اطلاعاتي خارج ازكشور نظير سايت هاي بين المللي عمل نموده وتجزيه وتحليل لازم را انجام دهد . بطوريكه درخواست كننده بتواند براساس اين طبقه بندي ، نام شركت ها ، توليدات وقيمت ها وساير پارامترها را بدست آورده وهمچنين آمارهاي مورد نياز شامل واردات ، صادرات ، توليدات ، مصرف ، توزيع وغيره زا استخراج نموده ، از قوانين بين المللي وداخلي كشورها توسط سيستم هاي هوشمند مطلعشده واز اخبار روز جهان درخصوص تجارت آگاه گردد. بعلاوه درخواست كننده بايد بتواند از بازارهاي داخلي وخارجي وهمچنين معاملات كوچك ومتوسط مطلع گرديده ، ازتبليغات جهاني استفاده كند ، درصورت نياز توان تجاري وكالا ها ومحصولات خود را به معرض نمايش قرار داده ودرجريان مزايده و مناقصه هاي روز قرار گيرد .

3-1- كاربران

- كاربران عضو 

كاربران داخلي وخارجي كه بتوانند به عضويت اين شبكه در آمده وازسطوح مختلف دسترسي تعريف شده بنابر نياز استفاده نموده واطلاعات مورد درخواست را كسب نمايند.

نقاط تجاري:

بايد توانايي ارتباط بين نقاط تجاري مختلف جهان كه دركشورهاي ديگر نيز درحال نصب ويا نصب شده مي باشند به نحو مقتضي ولازم برقرار گردد بنحوي كه كاربر احساس نمايد كه به طور همزمان درهريك ازنقاط تجاري حضور دارد .

سازمان هاي تجاري:

سازمانهاي تجاري رسمي جهان نظير سازمان تجارت جهاني ومركز تجارت جهاني وغيره بايد امكان دسترسي مطلوب با سطوح تعيين شده را داشته باشد.

2- خدمات معاملات تجاري

1-2- عرضه كنندگان

- بنگاههاي كوچك ومتوسط 
سازمانهاي تجاري 

2-2- سيستم خدمات معاملات تجاري

- فرصتهاي تجاري.
- كاتولوگ هاي الكترونيكي 
- سيستم هاي تبادل اسناد 
- نمايشگاه الكترونيكي 
- سيستم مذاكرات 

3-2- خريداران

- بنگاههاي كوچك ومتوسط 
- سازمان هاي تجاري
- مشتريان نقاط تجاري

4-2- سازمان هاي تجاري

سازمان هاي بين المللي تجاري كه دركشورهاي مختلف فعاليت مي نمايند.

درسيستم خدمات معاملات تجاري مي بايستي نياز كابران با فراهم آمدن امكانات فرصت هاي تجاري درسايت هاي مختلف تجاري خارجي وداخلي تامين گردد به نحوي كه كاربران بتوانند به سرعت وبا هزينه هاي قابل قبول از اين فرصت هاي تجاري بهره مند شوند .

همچنين سيستم بايد قابليت انطباق (MATCHINY E - ) فرصت هاي تجاري ازمنابع مختلفبتواند بطور هوشمند فرصت هاي مناسب را يافته وبه بهترين حالت عرضه كند و درنهايت بتواند عرضه كننده وتقاضا كننده را به يكديگر مرتبط كند.

5-2- سيستم هوشمند كاتالوگ الكترونيكي

با استفاده از اين سيستم استفاده كنندگان بايد بتوانند اطلاعات صوتر وتصويري خود را در
محيط هاي چند رسانه اي ( media -Muiti ) بطور مستقيم(Iine -ON )با استفاده از ابزارهاي هوشمند وامنيتي با استفاده از استانداردهاي محيطهاي متني–گرافيكي (Web Based ) درج نمايند كه البته در اين زمينه بايستي بانك هاي اطلاعاتي پليه لحاظ شود ومسئله امنيت نيز رعايت گردد.

6-2- سيستم تبادل اسناد

تبادل اطلاعات مي بايستي با در نظر گرفتن موارد امنيتي به سهولت انجام شود ودرهرمعامله تبادل اسناد ومكتوبات لازمه ارسال ودريافت گردد ودراين قابليت ، اسناد گوناگون موجود به شكل متني وتصويري براساس استانداردهاي نوين موجود باشد.

7-2- خدمات تسهيلات تجاري

ايجاد نمايشگاه الكترونيكي دراين محيط بايستي به نحوي باشد كه امكان اجاره غرفه هاي مورد نظر در چارچوب تعيين شده ونمايش كالاها وخدمات دراين غرفه ها به سهولت وبا استفاده ازسطوح دسترسي تعريف شده موجود مي باشد و همچنين امكانات نمايشگاهي مانند تبلغات ، كنفرانس ، سمينار ، آموزش وغيره را نيز بايستي در آن ايجاد نمود.

3- خدمات تسهيلات تجاري

1-3- تسهيل كنندگان

تسهيل كنندگان عبارت هستند از : كليه شركت هايي كه بنا برتعريف مشخص ، خدمات مشاوره اي تجاري در اختيار مشتريان قرار مي دهند و آموزشگاهها و دانشكاههاي داخلي و خارجي كه امكان در اختيار قراردادن اطلاعات تجاري را داشته باشند .

2-3- سيستم خدمات تجاري

1-2-3- خدمات مشاوره تجاري

با توجه به نقش مشاوره در انجام معاملات تجاري فراهم نمودن محيط هاي مناسب مشاوره اي حائز اهميت بوده ودر تجارت نقش بسزائي ايفاء مي كند .

2-2-3- خدمات گمركي

انجام معاملات تجاري بدون اطلاع ازخدمات گمركي داخلي وحتي خارجي امكان پذير نبوده ولذا ايجاد بستر مناسب جهت در اختيار قراردادن آن بطور واضح مشهود است . اين خدمات مي تواند شامل ورود به انبارهاي گمرك ، ارزيابي ، ترخيص ، سود گمركي وانبارهاي متروكه وغيره درگمركات مختلف كشور مي باشد .

3-2-3- خدمات بانكي

فعاليت هاي تجاري نيازمند تسهسلات بانكي مي باشند . لذا محيط را بايد به نحوي فراهم نمود كه كاربران تجاري بتوانند از تسهيلات لازم در امور بانكي بهره مند گردند .

4-2-3- خدمات بيمه

ازجمله نيازهاي اين سيستم ايجاد محيط مناسب جهت اطلاع از مراحل وانواع بيمه است كه نقش بسزايي را در فعاليت هاي تجاري ايفاء مي كند .

5-2-3- خدمات حمل ونقل

درواقع اهميت اين قسمت كمتر از مراحل ديگر نيست . دراين محيط بايد امكان دسترسي به پيمانكارهاي داخلي وخارجي ، نوع حمل ، قيمت ها وغيره لجاظ شود .

بطور كلي يك كاربر تجاري درصورت نياز به واردات ويا صادرات بايد چرخه زير را براحتي انجام دهد. يعني اگر قصد صادرات داشته باشد كالاي مورد نظر بطور هوشمند بازاريابي شده وبا اخذ اطلاعات لازم ( قيمت ، رقبا ،كشورها ، بازارها وغيره ) ازطريق سيستم خدمات اطلاع رساني بصورت مكانيزه ، امكانات لازم براي ورود به مرحله بعدي يعني تماس با خريداران بالقوه جهاني صورت پذيرفته ، دراين مرحله سيستم خدمات تسهيلات اطلاعاتي ، اطلاعات مورد نياز را در اختيار وي قرار مي دهد . اين عمل تا اتمام كار ادامه مي يابد يعني همواره فعالان اقتصادي امكان دسترسي به اطلاعات را داشته ومراحل صادرات و واردات به شكل بهينه صورت مي پذيرد .